Türkiye-İtalya İlişkilerinde Tarih, Ticaret ve Bilim Diplomasisi İstanbul’da Buluştu

TÜBA Konsey Üyesi Prof. Dr. İsmail Koyuncu, TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker adına, İstanbul’daki Palazzo di Venezia’da düzenlenen “Türkiye-İtalya Ekonomik ve Ticari İlişkileri: Tarihsel Perspektif” başlıklı etkinliğe katıldı. Programın açılışında İtalya’nın Türkiye Büyükelçisi Giuseppe Manzo ile Koyuncu protokol konuşmaları yaptı.

Koyuncu konuşmasında, iki ülke arasındaki ilişkilerin yalnızca bugünkü diplomatik temaslar ve ticari anlaşmalarla sınırlı olmadığını vurguladı. Ona göre bu ilişkiler, Akdeniz’in ortak tarihi, yüzyıllar içinde gelişen ticaret ağları ve kültürel etkileşimlerle beslenen çok katmanlı bir geçmişe dayanıyor. Osmanlı dönemindeki kapitülasyonlardan 19. yüzyılın ticari ve finansal bağlarına, 20. yüzyılın siyasi ve ekonomik dönüşümlerinden günümüz iş birliklerine uzanan süreci ele aldı.

Ankara Anlaşması ve Güncel İş Birlikleri

Koyuncu, 1963’te Türkiye ile Avrupa Ekonomik Topluluğu arasında imzalanan Ankara Anlaşması’nı bu ilişkilerin gelişiminde önemli dönüm noktalarından biri olarak niteledi. Bugün iki ülkenin sanayi, enerji, ulaştırma, savunma sanayii, teknoloji, turizm, bilimsel araştırma ve inovasyon gibi birçok alanda iş birliği yaptığını belirtti.

Koyuncu ayrıca TÜBA tarafından yayımlanan “İtalyan Elçilerinin Raporları (1512-1789)” adlı eseri katılımcılarla paylaştı. Venedik ve Vatikan arşivlerinde korunan tarihi belgelere ve diplomatik raporlara dayanan bu çalışmanın, Osmanlı-İtalya ilişkilerinin siyasi, ekonomik, sosyal ve kültürel boyutlarına ışık tuttuğunu ifade etti. Tarihi ve kültürel mirasın bilimsel yöntemlerle araştırılıp gelecek nesillere aktarılmasının TÜBA’nın temel sorumlulukları arasında olduğunu söyledi.

Akademik ve Bilimsel İş Birlikleri

Koyuncu, Türkiye ile İtalya arasında akademik ve bilimsel iş birliklerinin geliştirilmesine özel önem verdi. Roma’da katıldığı, Avrupa Birliği finansmanlı Water4All projesinden söz etti ve atık suyun geri kazanımı ile uzun vadeli etkileri üzerine yürütülen araştırmalara değindi. İtalyan ortaklarıyla yeni proje önerileri sunduklarını belirten Koyuncu, üniversiteler, bilim akademileri ve araştırma merkezleri arasındaki ortak çalışmaların artırılmasının önemini vurguladı.

TÜBA’nın İtalya’daki Accademia Nazionale dei Lincei ile ilişkilerine ve Science-20 toplantılarındaki ortak çalışmalarına da değinen Koyuncu, iki ülkenin bilim akademileri arasında imzalanan mutabakat muhtırasını değerli bulduğunu söyledi. Bilim diplomasisinin ülkeler arası ilişkileri güçlendirmenin temel araçlarından biri olduğunu belirten Koyuncu, uluslararası bilimsel iş birliklerinin iklim değişikliği, su kaynaklarının korunması, enerji güvenliği, sürdürülebilir üretim, dijital dönüşüm ve yapay zekâ gibi küresel sorunların çözümünde belirleyici olacağını ifade etti.

Bu çerçevede, TÜBA ev sahipliğinde 19-20 Mart 2027 tarihlerinde İstanbul’da düzenlenmesi planlanan Dünya Bilim Forumu’na (WSF) da değinen Koyuncu, Türkiye ile İtalya arasındaki akademik ilişkilerin bu tür uluslararası platformlarda ortak katkılara dönüşmesini umduğunu söyledi.

Tarih ve Ticaret Oturumları

Açılış konuşmalarının ardından Gaetano Sabatini (İtalyan Modern ve Çağdaş Tarih Enstitüsü), modern dönemde ticaret alanındaki Osmanlı kapitülasyonlarını ele aldı. Roma Tre Üniversitesi’nden Giampaolo Conte ise 19. yüzyılın ikinci yarısında İtalya ile Osmanlı İmparatorluğu arasındaki ticari ve finansal ilişkileri anlattı. Ortadoğu Teknik Üniversitesi’nden Ebru Boyar, geç Osmanlı İstanbul’unda Guillaume de Bondini ve La Turchia / La Turquie gazetesi üzerine bir sunum yaptı. Perugia Yabancılar Üniversitesi’nden Alessandro Albanese Ginammi, İtalya-Türkiye ticaret ilişkilerini ve 1963 Avrupa Ekonomik Topluluğu Ortaklık Anlaşması’nı değerlendirdi. Bruges’teki Birleşmiş Milletler Üniversitesi Bölgesel Entegrasyon Çalışmaları Merkezi’nden Lelio Lapadre ise Avrupa Birliği’nin dış ilişkileri bağlamında Türkiye-İtalya ticaret ilişkilerinin mevcut durumu ve geleceği üzerine görüşlerini paylaştı. Programın kapanış konuşmasını Gaetano Sabatini yaptı.